Dziś jest:

Wołomińskie Górki – miejsce jedyne Zofii Nałkowskiej

"Kocham Górki, strasznie kocham, wszystko tam jest, tak symbolicznie podniosłe" – te piękne słowa wypowiedziane przez wielką damę polskiej literatury Zofię Nałkowską w pełni odzwierciedlają jej przywiązanie i miłość do miejsca, w którym spędziła dzieciństwo i młodość. Wołomińskie Górki…ukochane miejsce na mapie życia pisarki.  Był to azyl, do którego wracała w dramatycznych momentach swojego życia, miejsce w którym tworzyła, a przede wszystkim dom jej ukochanej matki.
Zofia Nałkowska – jedna z najwybitniejszych pisarek XX – lecia międzywojennego urodziła się 10 listopada 1884 roku w Warszawie jako starsza córka Anny i Wacława Nałkowskich. Jej ojciec Wacław Nałkowski był jednym z najwybitniejszych polskich geografów, ważnym przedstawicielem młodopolskiej inteligencji. Matka, poza opieką nad córkami – Zofią i młodszą o cztery lata Hanną, późniejszą cenioną rzeźbiarką, zajmowała się pisaniem podręczników do geografii oraz wspieraniem męża w jego pracy naukowej i społecznej.

Dom rodzinny

Pierwsza lata swojego życia Zofia Nałkowska spędziła w Warszawie. W 1895 roku jej ojciec Wacław Nałkowski zmęczony zgiełkiem Warszawy zdecydował się osiedlić w spokojniejszym miejscu.Wybór padł na niewielkie wzniesienie porośniete sosnami skąd roztaczał się niezwykły widok na okoliczne łąki pomiędzy Kobyłką a Wołominem. W książce pt. „Mój Ojciec" pisarka tak wspomina ten ważny fakt w życiu rodziny: „Wówczas to rodzice zdecydowali się kupić na spłaty niedaleko od Warszawy trzy morgi piaszczystego i porosłego sosnami  wzgórza, które ojciec nazwał wydmą utrwaloną i za pożyczone na hipotekę pieniądze postawić drewniany domek" . Ten dom dla Zofii Nałkowskiej i jej siostry Hanny, stał się adresem, który zawsze nosiły w sercu. W czasach kiedy Zofia Nałkowska była już uznaną pisarką napisała książkę pt. „Dom nad Łąkami”, poświęconą temu domowi i sąsiadom – mieszkańcom Wołomina. To właśnie na wołomińskich Górkach pisarka spędziła biedne chociaż szczęśliwe lata dzieciństwa i pierwsze miłosne uniesienia. W „Domu nad Łąkami" dwunastoletnia Zofia Nałkowska rozpoczęła pisanie swojego dziennika, który kontynuowała niemal do śmierci.
Rodzinny dom pisarki był niezwykły chociaż bardzo skromny. Panował w nim kult nauki i pracy. Państwo Nałkowscy prowadzili swego rodzaju salon intelektualny, w którym bywali najwybitniejsi przedstawiciele epoki: ludzie nauki, pisarze, publicysci. „Dom nad Łąkami" był miejscem, w którym formowała się intelektualna świadomość sióstr Nałkowskich.

Debiut

Debiut Zofii Nałkowskiej miał miejsce w 1898 roku. Czternastoletnia wówczas pisarka opublikowała wiersz pt.”Pamiętam" na łamach „Przeglądu Tygodniowego". Natomiast jej debiut prozatorski przypadł na rok 1904,  kiedy to w „Przeglądzie” w odcinkach zaczęły być drukowane jej "Lodowe Pola". W tym samym roku Zofia Nałkowska wyszła za mąż za poetę Leona Rygiera, z którym przez pierwsze dwa lata swojego małżeństwa mieszkała na wołomińskich Górkach.
Rok 1909 okazał się mieć niebagatelne znaczenie dla światopoglądu pisarki. Wtedy to wspólnie z ojcem – Wacławem Nałkowskim wzięła udział w rozprawie sadu partyjnego nad Stanisławem Brzozowskim, jako świadek obrony  i na pewien czas zamieszkała w Krakowie. Dwa lata później – 29 stycznia 1911 roku umarł  ukochany ojciec pisarki – Wacław Nałkowski. Tego roku również Nałkowska definitywnie rozstała się z Leonem Rygierem, chociaż rozwód formalny został przeprowadzony dopiero w 1918 r. W tym okresie pisarka opublikowała m.in. „Lodowe Pola" (1904), „Kobiety” (1906), „Książe” (1907), „Rówieśnice” ((1909), „Koteczka czyli białe tulipany” (1909), „Narcyza” (1910), „Lustra” (1911).
Okres I wojny światowej spędziła  z matką i siostrą na wołomińskich Górkach. W 1916 roku poznała swojego drugiego mężą Jana „Jura” Gorzechowskiego – bojowca PPS-u, bliskiego współpracownika Józefa Piłsudskiego, wspołtwórcę Legionów Polskich, za którego wyszła za mąż w 1922 roku. 

Lata pełne sukcesów

W 1918 roku pisarka podjęła pracę na rzecz rządu polskiego w Wydziale Propagandy Zagranicznej Prezydium Rady Ministrów natomiast dwa lata później została członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich.
W trakcie swojego małżeństwa z Janem Gorzechowskim, Nałkowska była bardzo skupiona na działalności społecznej m.in. aktywnie uczestniczyła w pracach Towarzystwa Opieki nad Więźniami „Patronat”.
W 1924 roku w związku z obowiąkami służbowymi męża wyjechała do Grodna, gdzie Gorzechowski został komendantem żandermerii wojskowej.
Małżeństwo powróciło do Warszawy po przewrocie majowym, kiedy to Jan Gorzechowski objął stanowisko komendanta miasta.
Koniec lat 20. i lata 30. XX w. to wspaniały okres w twórczości Nałkowskiej. Uważana jest za wielką damę polskiej literatury. W 1928 roku została laureatką literackiej nagrody miasta Łodzi. W dwa lata później otrzymała Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Początek lat 30. to również nominacja na członka Polskiej  Akademii Literatury. W roku 1935 pisarka wydała jedną z najgłośniejszych swoich  powieści pt. „Granica”, za którą rok później otrzymała wyróżnienie: Złotego Wawrzyna Polskiej Akademii Literatury.
W 1937 roku panie Nałkowskie zmuszone  sytuacją materialną podjęły trudną decyzję o sprzedaniu „Domu nad Łąkami”.

Epilog

Okres II wojny światowej Zofia Nałkowska spędziła w Warszawie z trudem znosząc brutalną okupacyjną rzeczywistość. Razem z siostrą prowadziła sklep z wyrobami tytoniowymi i opiekuwała się matką, która umarła w 1942 roku. Okres Powstania Warszawskiego, w trakcie którego straciła cały swój majątek, pisarka spędziła w majątku swoich przyjaciół Zofii i Gustawa Zahrtów w Adamowiźnie.
Pierwsze lata po wojnie Nałkowska mieszkała w Łodzi. Została posłanką do KRN i członkiem Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, czego efektem było napisanie w 1946 r. „Medalionów”. W latach 1946 – 1949 wzięła udział w Kongersie PEN – Clubu w Pradze, wrocławskim Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju oraz Światowym Kongresie Pokoju w Pradze. W 1947 roku Zofia Nałkowska została posłanką (bezpartyjną) na Sejm, zasiadała w Komisji Kultury.
W 1950 roku pisarka wróciła do Warszawy, gdzie mieszkała aż do śmierci. Zmarła 17 grudnia 1954 r. Została pochowana na warszawskich Powązkch w Alei Zasłużonych (A 24 – tuje – 13).

Ważniejsze dzieła Zofii Nałkowskiej:
„Lodowe Pola” (1904)
„Kobiety” (1906)
„Książe Emil” (1920)
„Charaktery” (1922)
„Romans Teresy Hennert” (1924)
„Dom nad Łąkami” (1925)
„Choucas” (1927)
„Niedobra miłość” (1928)
dramat „Dom kobiet” (1930)
„Granica” (1935)
„Niecierpliwi” (1939)
„Medaliony” (1946)
„Węzły życia” (1948) (1950) (1954)
od 1970 roku „Dzienniki” 

Autor: Marta Krakowska


Dodano: 20 grudnia 2010

Gmina Wołomin 
ul. Ogrodowa 4, 05-200 Wołomin
tel. (22) 763 30 00, fax (22) 763 30 66
e-mail: um@wolomin.org

Urząd czynny
pon: 9:00 - 19:00, wt - czw: 8:00 - 16:00
pt: 8:00 - 14:00
Kasa Urzędu czynna
pon: 9:00 - 18:15, wt - czw: 8:00 - 15:15
pt: 8:00 - 13:15
(przerwa w Kasie pon-czw :13:00-13:25, pt:11:00-11:25)
Nr rachunku:
49 1240 6074 1111 0000 4991 6047
Opłata skarbowa:
90 1240 6074 1111 0010 5705 0013 

    Biuletyn Informacji Publicznej    Biuletyn Informacji Publicznej
    Elektroniczna Skrzynka Odbiorcza    Elektroniczna Skrzynka Podawcza  


Odwiedź nas na Facebooku!     Odwiedź nasz kanał na YouTube!     Odwiedź nasze galerie na Flickr!

 

Polecamy

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce

Zamknij